Analiza dynamiki i struktury aktywów

W celu przeprowadzenia wstępnej analizy aktywów bilansu przekształciłam Załącznik nr 1 i Załącznik nr 2, Załącznik nr 3.Tabela nr 8 przedstawia analizę aktywów bilansu ZNTK  „Mińsk Mazowiecki” S.A , ukazujący odchylenia, dynamikę oraz strukturę poszczególnych pozycji w badanym okresie.

Analiza dynamiki aktywów przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki pozwala stwierdzić, iż w latach 1998-2000 nastąpił spadek całości majątku z 92,8% do 91,5% tj. 1,3%. Również majątek trwały uległ zmniejszeniu z 92,6% do 87,0% tj. 5,6% duży wpływ na spadek majątku trwałego miały wartości niematerialne i prawne z 5,4% do 6,8% tj. o 51,6% oraz finansowy majątek trwały z 100,0% do 200,0%. Natomiast wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu z 93,0% do 95,2%tj. tj. 2,2%, przy czym wartość zapasów zmalała z 92,2% do 45,6% tj. 46,6%, należności i roszczenia wzrosły z 119,1% do 148,3% tj. 29,2% oraz środki pieniężne uległy nieznacznemu zmniejszeniu z 8,7% do 2,8% tj. 5,9%.

Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku ZNTK „Mińsk Mazowiecki” S.A, należy zauważyć nieznaczny spadek udziału majątku trwałego w aktywach ogółem a mianowicie z 45,4% do 43,2% tj. o 2,2% przy takim samym wzroście udziału majątku obrotowego z 54,6% do 56,8% tj. również o 2,2%. W majątku trwałym spadek ten wiązał się ze spadkiem udziału wartości niematerialnych i prawnych z 0,3% do 0,1% tj. o 0,2 oraz rzeczowego majątku trwałego z 45,0% do 43,1% tj. o 1,9%. Natomiast wzrost udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika ze zwiększenia udziału należności i roszczeń z 32,2% do 49,0% tj. o 16,8% min. Ze zwiększenia udziału należności z tytułu dostaw i usług o  20,2%.

Tabela 8

Bilans analityczny przedsiębiorstwa ZNTK „Mińsk Mazowiecki” S.A za lata 1998-2000 (aktywa)

AKTYWA	STAN NA 31.12			ODCHYLENIA		DYNAMIKA (w %)		STRUKTURA (w %)
	1998	1999	2000	1999-1998	2000-1998	1999	2000*	1998	1999	2000
A. Majątek trwały	12376427	11464655	10764506	-911772	-1611921	92,6	87,0	45,4	45,3	43,2
I. Wartości niematerialne i prawne	88239	51501	6005	-36738	-82234	58,4	6,8	0,3	0,2	0,1
1. Inne wartości niematerialne i prawne	88239	51501	6005	-36738	-82234	58,4	6,8	0,3	0,2	0,1
II. Rzeczowy majątek trwały	12268189	11393154	10718502	-875035	-1549687	92,9	87,4	45,0	45,0	43,1
1. Budynki i budowle	7874791	7679788	7646339	-195003	-228452	97,5	97,1	28,9	30,2	30,6
2. Urządzenia techniczne i maszyny	4257211	3641612	3027481	-615599	-1229730	85,5	71,1	15,6	14,5	12,1
3. Środki transportu	57583	51027	30143	-6556	-27440	88,6	52,3	0,2	0,2	0,1
4. Pozostałe środki trwałe	8769	20727	14539	11958	5770	236,4	165,8	0,1	0,1	0,2
5. Inwestycje rozpoczęte	69834	-	-	-69834	-69834	-	-	0,2	-	-
III. Finansowy majątek trwały	20000	20000	40000	0	20000	100,0	200,0	0,1	0,1	0,1
1. Udziały i  akcje	20000	20000	40000	0	20000	100,0	200,0	0,1	0,1	0,1
B. Majątek obrotowy	14895005	13850741	14180431	-1044264	-714574	93,0	95,2	54,6	54,7	56,8
I. Zapasy	4130758	3807945	1883566	-322813	-2247192	92,2	45,6	15,1	15,0	7,6
1. Materiały	3126837	2886709	1735324	-240128	-1391513	92,3	60,1	11,5	11,4	7,0
2. Półprodukty i produkty w toku	970507	911993	148243	-58514	-822264	94,0	15,3	3,5	3,5	0,6
3. Produkty gotowe	33414	9243	-	-24170	-	27,7	-	0,1	0,1	-
II. Należności i roszczenia	8244442	9823582	12225283	1579140	3980841	119,1	148,3	32,2	38,8	49,0
1. Należności z tyt. Dostaw i usług	7631567	9677837	12038537	2046271	4406971	126,8	157,7	28,0	38,2	48,2
2. Należności z tyt.podatków, dotacji i ubezp. społ.	-	-	147767	-	147767	-	-	-	-	0,6
3. Pozostałe należności	612875	145745	38980	-467130	-573896	23,8	6,4	2,2	0,6	0,2
III. Środki pieniężne	2519805	219213	71581	-2300592	-147632	8,7	2,8	9,3	0,9	0,3
1.Środki pieniężne w kasie	567	1002	1211	435	644	176,7	213,6	0,1	0,1	0,1
2. Środki pieniężne w banku	2519237	218211	70360	-2301026	-244877	8,7	2,8	9,2	0,8	0,2
SUMA	27271432	25315396	24944937	-1956036	-2326495	92,8	91,5	100,0	100,0	100,0

ŹRÓDŁO: opracowanie własne na podstawie danych przedsiębiorstwa ZNTK „Mińsk Mazowiecki” S.A *                          1998=100%

Przedmiot działalności badanej Spółki

z części praktycznej pracy

ZNTK „Mińsk Mazowiecki” S.A  jest zakładem specjalizującym się w wykonywaniu remontów i modernizacji szerokiego zakresu taboru kolejowego tj.:

1)    Naprawy i modernizacji elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT) wszystkich typów;

2)    Naprawy i modernizacji elektrowozów, przede wszystkim ET21 ET22;

3)    Naprawy maszyn elektrycznych i innych podzespołów, z których najważniejsze to:

a)  naprawy silników,

b)  naprawy przetwornic,

c)  naprawy zestawów kołowych,

d)  naprawy pantografów,

e)  naprawy sprężarek,

f)   naprawy sprzęgów międzywagonowych i czołowych,

g)  naprawy regulatorów, zaworów, zderzaków, amortyzatorów itp.,

h)  naprawy poszczególnych części w/w. maszyn i podzespołów,

i)    naprawy akumulatorów.

4)    Produkcja wyrobów nowych

a)  cewki,

b)  komutatory,

c)  części zamienne do taboru kolejowego,

d)  cięgna izolacyjne,

e)  uszczelki gumowe,

f)   grzejniki do wagonów samowyładowawczych 250W – 300V.

Podstawowymi produktami spółki są naprawy rewizyjne i naprawy główne taboru szynowego. W aktualnej sytuacji rynkowej są to naprawy elektrycznych zespołów trakcyjnych (EZT), które obsługują przewozy aglomeracyjne i regionalne PKP do naprawy, których spółka jest najlepiej przygotowana, bowiem zakład w Mińsku Mazowieckim był budowany z założeniem wykonywania napraw tego typu taboru. Elektryczne zespoły trakcyjne występują jako jednostki trzywagonowe (EN57) oraz czterowagonowe (EN71 lub ED72). Podstawowe produkty spółki można zdefiniować w sposób następujący:

-          naprawa rewizyjna jest to naprawa okresowa o zakresie prac obejmujących przegląd podzespołów i zespołów, połączonych z częściowym ich demontażem z pojazdu i wymianie zużytych elementów na nowe lub zregenerowane.

-          naprawa główna jest to naprawa o zakresie prac obejmujących demontaż podzespołów i zespołów z pojazdu w celu ich szczegółowego sprawdzenia oraz wymiany uszkodzonych  i zużytych elementów na nowe lub zregenerowane w celu przywrócenia ich do stanu technicznego pierwotnego lub zbliżonego do pierwotnego.

Tabela   7

Wykonanie napraw rewizyjnych EZT oraz napraw głównych w latach

1998 – 2000

Lp.	Typ – rodzaj napraw	1998	1999	2000
1	Naprawa rewizyjna EN	211	221	214
2	Naprawa główna EN	23	41	49

ŹRÓDŁO: opracowanie własne na podstawie danych przedsiębiorstwa ZNTK „Mińsk Mazowiecki” S.A   

Poza naprawami i modernizacją taboru kolejowego, przedsiębiorstwo wykonuje również inne usługi i towary tj.:

1)    Naprawy pudeł tramwajowych;

2)    Naprawy wagonów metra:

a)    naprawy zestawów kołowych,

b)    produkcja części zamiennych,

3)    Azotonasiarczanie;

4)    Konstrukcje spawane.

5)    System informacji wizualnej dla podróżnych typu FRS 701/P

Wskaźniki zadłużenia i obsługi długu

Za pomocą wskaźników zadłużenia i obsługi długu można badać stan zadłużenia przedsiębiorstwa i określać zdolność przedsiębiorstwa do wywiązywania się z zobowiązań kredytowych.

Do oceny zadłużenia oraz obsługi długu wykorzystuje się dwie grupy wskaźników finansowych. Pierwsza grupa oparta jest na danych z bilansu i pozwala ocenić, w jakim stopniu zobowiązania zostały wykorzystana do finansowania aktywów. Druga natomiast opiera się na danych z rachunku wyników i pozwala określić, w jakim stopniu koszty obsługi długu pokryte są przez zyski operacyjne przedsiębiorstwa[1].

Do wskaźników zadłużenia i obsługi długu najczęściej używanych możemy zaliczyć:

-         wskaźnik ogólnego zadłużenia,

-         wskaźnik zadłużenia kapitału własnego,

-         wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem,

-         wskaźnik obsługi długu,

-         wskaźnik obsługi długu strumieniami pieniężnymi.

Powyższe wskaźniki dotyczące zadłużenia określają je zarówno w stosunku do majątku firmy, jak i osiąganych przychodów.

Relacje odnoszące się do  majątku dotyczą zazwyczaj wielkości zadłużenia w danym okresie w stosunku do wszystkich aktywów przedsiębiorstwa lub ich części, na przykład  - do składników  majątku firmy o w miarę stałej w czasie  wartości lub wyłącznie  do tej części majątku, która jest finansowana ze środków własnych.

                                                                                                                                                                           

Wskaźnik ogólnego zadłużenia (stopa zadłużenia- Debt Ratio)

Wskaźnik ten jest relacją wielkości zadłużenia do aktywów ogółem. Obliczany jest według formuły[2]:

WOZ = 

 

Wskaźnik ten określa udział środków obcych w finansowaniu działalności przedsiębiorstwa. Wyrażana jest opinia, że każde przedsiębiorstwo posiada swój

charakterystyczny poziom wartości tego wskaźnika. Inaczej mówiąc każde przedsiębiorstwo posiada optymalną strukturę kapitału, która zapewnia jej względnie

wysoki, stabilny dochód. Wskaźnik ten jest miarą ryzyka działalności przedsiębiorstwa. Im wyższy udział zobowiązań, tym przedsiębiorstwo jest bardziej podatne na niekorzystne zmiany w otoczeniu, np. załamanie popytu. Zbyt wysoki poziom wskaźnika ogólnego zadłużenia może wzbudzać zastrzeżenia, co do wiarygodności finansowej firmy. Według standardów, wskaźnik ten powinien wahać się w przedziale 0,57 – 0,67.

 Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego (capital gearing)

Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Obliczany jest według wzoru[3]:

WZKW = 

Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangażowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych, a więc zwiększenie stopnia zadłużenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyższych rat kapitałowych i odsetek. Wartością graniczną dla małych firm jest proporcja 3:1. Dla firm średnich i dużych wymogi są ostrzejsze - relacja 1:1.

Wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem

Wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem obliczany jest przez podzielenie sumy zysku przed opodatkowaniem plus odsetki przez kwotę odsetek[4]:

WPZO  = 

 

Do ustalenia tego wskaźnika przyjmuje się zysk brutto, ponieważ odsetki płacone są kredytodawcy przed odprowadzeniem podatku dochodowego do budżetu.

Wskaźnik ten informuje nas ile razy odsetki płacone mieszczą się w zysku, jaki byłby osiągnięty  przy sfinansowaniu całości majątku własnymi kapitałami.

Zadowalającym poziomem tego wskaźnika jest, jeśli utrzymuje się on w przedziale od 4 – 5, gdyż wówczas skala ryzyka finansowego przy udzieleniu spółce nowych kredytów mieści się w granicach dopuszczalnych. Przedsiębiorstwo będzie w stanie regulować odsetki również w przyszłości nawet w przypadku pewnego zmniejszania zysków[5].

Wskaźnik obsługi długu

Wskaźnik obsługi długu uwzględnia nie tylko obciążenia przedsiębiorstwa z tytułu odsetek, ale również z tytułu spłaty raty kapitałowej. Liczony jest według formuły[6]:

WOD  =  .

Do obliczania tego wskaźnika używa się zysku przed uwzględnieniem podatków i odsetek, czyli EBIT.

Wskaźnik obsługi długu mówi nam, w jakim stopniu zysk operacyjny przedsiębiorstwa mógłby ulec obniżeniu zanim przedsiębiorstwo nie będzie wstanie spłacić odsetek i raty kapitałowej od zaciągniętego długu.

Wskaźnik obsługi długu strumieniami pieniężnymi

Wskaźnik obsługi długu strumieniami pieniężnymi jest miarą ukazującą sposób, w jaki Cash Flow z działalności operacyjnej obliczany według uproszczonej formuły umożliwia spłacenie przez przedsiębiorstwo odsetek i raty kapitałowej od zaciągniętego długu[7]:                                

                                  

WODSP =  

Jeśli wartość wskaźnika jest niższa od średniej branżowej, to przedsiębiorstwo może mieć kłopoty z otrzymaniem nowych kredytów.

---

[1]J. Gajdka, E. Walińska, Zarządzanie finansowe, F. R. R. w P., Warszawa 1998, s.211

[2] Tamże, s. 212.

[3] M. Sierpińska, T. Jachna, Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych, PWN, Warszawa 2000, s. 90.

[4] W. Bień, Ocena efektywności finansowej Spółek Prawa Handlowego, FINANS – SERVIS, Warszawa 1997, s. 74

[5] Tamże, s. 74.

[6] J. Gajdka, E. Walińska, Zarządzanie finansowe, F. R. R. w P., Warszawa 1998, s.213.

[7] Tamże, s. 214.