wtorek, 9 czerwca 2020

Wskaźniki rentowności


Za pomocą wskaźników rentowności ( zyskowności) bada się zazwyczaj rentowność prowadzonej przez przedsiębiorstwo  działalności oraz zaangażowanego w nią kapitału. Źródłami do obliczania tych wskaźników są roczne sprawozdania finansowe.
Wskaźniki rentowności trudno się interpretuje ponieważ dla większości z nich nie ma wartości granicznych. Są to miary względne, ich poziom zależy od branży i rodzaju działalności.
Wskaźniki rentowności można podzielić na[1]:
-       wskaźnik rentowności sprzedaży,
-       wskaźnik rentowności aktywów,
-       ogólna stopa zwrotu,
-       wskaźnik rentowności kapitału własnego.

Wskaźnik rentowności sprzedaży (profit margin)
Wskaźnik rentowności sprzedaży (marża zysku)  to relacja zysku netto do wartości sprzedaży netto:


Wskaźnik ten informuje o wielkości zysku, jaka przypada na jednostkę sprzedaży. Niższy poziom wskaźnika rentowności sprzedaży informuje o konieczności zrealizowania odpowiednio większej sprzedaży w celu osiągnięcia uprzednio zamierzonego zysku. Poziom ten będzie charakterystyczny dla firmy o materiałochłonnej produkcji. Natomiast im wyższy poziom tego wskaźnika, tym wyższa efektywność osiąganych przez firmę dochodów. Wyższy poziom będą miały przedsiębiorstwa, których produkcja wymaga sporego nakładu pracy.
Aby ocena wskaźnika była odpowiednio przeprowadzona trzeba porównać go również ze wskaźnikami osiąganymi przez inne przedsiębiorstwa tej samej branży oraz ze wskaźnikami średniobranżowymi.

Wskaźnik rentowności aktywów

Wskaźnik rentowności aktywów (Stopa zwrotu z aktywów - ROA) określa stosunek wielkości zysku netto, wypracowanego przez jednostkę, do wartości zaangażowanego w firmie majątku:


Powyższy wskaźnik mierzy zdolność aktywów do generowania zysku. Wskaźnik ten informuje o zdolności przedsiębiorstwa (a konkretniej - jego aktywów) do generowania zysku. Pokazuje, jak efektywnie firma zarządza swoim majątkiem. Im wyższy poziom rentowności aktywów, tym lepsza sytuacja finansowa przedsiębiorstwa.
Wielkością wskaźnika zainteresowani są szczególnie kredytodawcy firmy, gdyż stanowi on cenne źródło informacji o zdolności majątku do przynoszenia dochodów, będących źródłem rat i odsetek od zaciągniętych kredytów. Zachodnie banki oczekują, aby wskaźnik ten osiągał poziom 2-6 proc., przy czym w małych firmach powinien on być wyższy niż w dużych. Niski poziom wskaźnika na tle przedsiębiorstw z tej samej branży oznacza zazwyczaj niewykorzystanie pełnych mocy wytwórczych firmy.

Ogólna stopa zwrotu

Wskaźnik ten mierzy zdolność aktywów do generowania zysku. W relacji tej odnosimy wygospodarowany w danym okresie zysk operacyjny (zysk przed odsetkami i opodatkowaniem – EBIT) do średniej wartości aktywów:


Ma on za zadanie pokazać efektywność wykorzystania zasobów firmy. Zasoby te mogą pochodzić z własnych źródeł lub też są finansowane środkami obcymi, np. kredytem. Informuje on o efektywności gospodarowania powierzonymi środkami. Użyteczny jest przy porównywaniu spółek (podmiotów gospodarczych), działających  w różnych systemach podatkowych oraz  o różnej strukturze kapitału[2].

Wskaźnik rentowności kapitału własnego
Wskaźnik rentowności kapitału własnego ( Stopa zwrotu z kapitału własnego - ROE) obliczany jest według formuły:


Wskaźnik rentowności kapitału własnego informuje o wielkości zysku netto, przypadającego na jednostkę kapitału zainwestowanego przez właścicieli w przedsiębiorstwie. Jest on  miarą efektywności wykorzystania kapitału własnego przez przedsiębiorstwo w danym okresie.
Poziomem tego wskaźnika i jego tendencją zmian w czasie zainteresowani są szczególnie akcjonariusze (inwestorzy) przedsiębiorstwa. Wysoki poziom zyskowności kapitału własnego jest dla nich wyznacznikiem właściwej alokacji kapitałów. Pozwala przypuszczać, że przedsiębiorstwo rozwija się, co stwarza możliwości uzyskania wyższych dywidend.
Wielkość wskaźnika jest zazwyczaj porównywana z bankową stopą oprocentowania depozytów długoterminowych. Stopa wyższa od poziomu wskaźnika zyskowności kapitałów własnych sugeruje, że inwestowanie w daną firmę jest mniej efektywne od lokat w banku. Dlatego też poziom tego wskaźnika powinien przewyższać oprocentowanie długoterminowych depozytów bankowych.


[1] J. Gajdka, E. Walińska, Zarządzanie finansowe, F. R. R. w P., Warszawa 1998, s. 215.
[2] Gajdka, E. Walińska, Zarządzanie finansowe, FRR. W Polsce, Warszawa 1998, s.217.

środa, 6 maja 2020

Analiza sprawozdania z przepływów środków pieniężnych


Do analizy sprawozdania z przepływów pieniężnych wykorzystałam sprawozdania z przepływów środków pieniężnych ZNTK „Mińsk Mazowiecki” S.A  za lata 1998 –2000 ( Załącznik nr 7, Załącznik nr 8, Załącznik nr 9)
W roku obrotowym 1998 w Spółce odnotowane zostały następujące przepływy pieniężne:
1)   przepływy środków z działalności operacyjnej                           +654368,28 zł
2)   przepływy środków z działalności inwestycyjnej                      +2828456,20 zł
3)   przepływy środków z działalności finansowej                           -1126161,83 zł
Efektem tych przepływów jest wzrost stanu środków pieniężnych w roku obrotowym o kwotę 2356622,65 zł do wartości 2519237,72 zł.
Spółka odnotowała wzrost środków pieniężnych z działalności operacyjnej:
1)    amortyzacja                                                                                     + 1432051,35 zł
2)    zwiększenie stanu zapasów                                                        + 1105437,22 zł
3)    zwiększenie stanu zob. krótkoterm. oraz fund. spec.            +  1185512,42 zł
Dodatnia wartość przepływów na działalności inwestycyjnej jest wynikiem likwidacji środków trwałych:
1)   sprzedaż środków trwałych                                                     + 2828456,20 zł
Na zmniejszenie środków pieniężnych z działalności finansowej wpłynęły następujące operacje:
1)   zaciągnięcie kredytu krótkoterminowego                                + 5245000,00 zł
2)   spłata kredytu krótkoterminowego                                           - 5373557,53 zł
3)   zapłacone odsetki od kredytu                                                    - 516197,35 zł
4)   spłata rat kapitałowych                                                                    - 481406,95 zł
W roku obrotowym 1999 w Spółce odnotowane zostały następujące przepływy pieniężne:
1)   przepływy środków z działalności operacyjnej                         - 2028730,99 zł
2)   przepływy środków z działalności inwestycyjnej                        - 387120,99 zł
3)   przepływy środków z działalności finansowej                            - 115259,75 zł
Efektem tych przepływów jest zmniejszenie stanu środków pieniężnych w roku obrotowym o kwotę 2300592,23zł do wartości 219212,99 zł.
Spółka odnotowała spadek środków pieniężnych z działalności operacyjnej:
1)   amortyzacja                                                                           + 1333403           ,43 zł
2)   zmiana stanu zapasów                                                             + 322812,14 zł   
3)   zmiana stanu należności i roszczeń                                        - 2248077,75 zł
Ujemny przepływ na działalności inwestycyjnej jest wynikiem:
1)   zakupu środków trwałych                                                           - 375820,99 zł
2)   zakupu wartości niematerialnych i prawnych                               - 11300,00 zł                                                        
Na zmniejszenie środków pieniężnych z działalności finansowej wpłynęły  następujące operacje:
1)   zaciągnięcie kredytu krótkoterminowego                              + 16107400,00 zł                                   
2)   spłata kredytu krótkoterminowego                                         - 14874900,00 zł                                            
3)   zapłacone odsetki od kredytu                                                    - 485367,05 zł                                                       
4)   spłata rat kapitałowych                                                              - 507769,03 zł
W roku obrotowym 2000 w Spółce odnotowane zostały następujące przepływy pieniężne:
1)   przepływy środków z działalności operacyjnej                        + 1000062,12 zł                              
2)   przepływy środków z działalności inwestycyjne                         - 395798,42 zł
3)   przepływy środków z działalności finansowej                            - 751895,43 zł
Efektem tych przepływów jest zmniejszenie stanu środków pieniężnych w roku obrotowym o kwotę 147631,73 zł do wartości 71581,26 zł.
Spółka odnotowała spadek środków pieniężnych z działalności operacyjnej:
1)   amortyzacja                                                                             + 1309952,61 zł
2)   zmiana stanu zapasów                                                           + 1924379,06 zł   
3)   zmiana stanu należności i roszczeń                                        - 1638456,27 zł
Ujemny przepływ na działalności inwestycyjnej jest wynikiem:
1)   zakupu środków trwałych                                                           - 610131,13 zł
2)   zakupu wartości niematerialnych i prawnych                                   - 998,79 zł                                                        
Na zmniejszenie środków pieniężnych z działalności finansowej wpłynęły  następujące operacje:
1)   zaciągnięcie kredytu krótkoterminowego                              + 19740500,00 zł                                   
2)   spłata kredytu krótkoterminowego                                         - 17840500,00 zł                                            
3)   zapłacone odsetki od kredytu                                                    - 424430,32 zł                                                       
spłata rat kapitałowych                                                              - 545444,08 zł

czwartek, 9 kwietnia 2020

Wskaźniki efektywności (wykorzystania) aktywów


Kolejna grupa wskaźników finansowych dotyczy efektywności wykorzystania aktywów, przyjmują one także nazwę wskaźników rotacji, obrotu, produktywności. Ukazują one stopień efektywności wykorzystania przez firmę posiadanych zasobów. Analiza przeprowadzona za pomocą tych wskaźników powinna odpowiedzieć na pytanie, czy ilość aktywów zgromadzonych przez podmiot gospodarczy jest właściwa, zbyt wysoka lub też zbyt  niska w stosunku do skali prowadzonej działalności. Trzeba jednak pamiętać, że zarówno zbyt duża, jak i zbyt mała ilość aktywów może mieć negatywny skutek dla wyników osiągniętych przez podmiot.
Możemy wyróżnić cztery podstawowe i najczęściej stosowane rodzaje wskaźników efektywności[1]:
-       wskaźnik rotacji zapasów,
-       wskaźnik rotacji należności,
-       wskaźnik efektywności wykorzystania majątku trwałego,
-       wskaźnik efektywności wykorzystania majątku ogółem.

Wskaźnik rotacji zapasów (Stock Turnover )
Wskaźnik rotacji zapasów obliczany jest jako iloraz sprzedaży oraz zapasów:
WRZ  =

Wskaźnik ten udziela nam odpowiedzi na pytanie ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie” stanu zapasów.
Im wyższy jest wskaźnik, tym krótszy cykl obrotu zapasami, a więc również mniejszy koszt ich utrzymania. Wzrost wskaźnika może świadczy, zatem  o poprawie efektywności gospodarowania zapasami przez przedsiębiorstwo, pod warunkiem, że nie spowodowało to zakłóceń w prawidłowości przebiegu procesów produkcyjnych i ograniczeń w  wykonywaniu opłacalnych zamówień składanych przez odbiorców.
Natomiast spadek wielkości tego wskaźnika, oznacza wydłużenie cyklu sprzedaży zapasów, wzrost zapasów w przedsiębiorstwie świadczący np. o przygotowaniach firmy do zaplanowanego wzrostu sprzedaży w przyszłości lub też o powstaniu zapasów trudno zbywalnych, zbędnych.[2]
Do oceny efektywności gospodarowania zapasami stosowany jest również wskaźnik rotacji zapasów w dniach wyliczany według formuły:

WRZ w dniach =


Wskaźnik ten mówi nam, jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie. Im czas ten jest dłuższy, tym mniejsze są potrzeby w zakresie kapitału obrotowego.

Wskaźnik rotacji należności  ( Debtor Turnover)

Określa, ile razy w ciągu roku przedsiębiorstwo odtwarza stan swoich należności. Obliczany jest według wzoru:

WRN =


Zadowalający poziom tego wskaźnika powinien oscylować w przedziale 7,0 do 10,0. W przypadku, gdy wskaźnik będzie mniejszy niż 7,0 to oznaczać  to może, że w stosunku do ogólnie przyjętych  norm przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów, co świadczy o tym, że środki pieniężne są zbyt długo zamrożone w należnościach[3].
Wskaźnik rotacji należności często liczony jest w dniach. Oblicza się go jako iloraz należności oraz przeciętnej dziennej wielkości sprzedaży:
                            
WRN w dniach  = 


Wskaźnik ten informuje, ile dni przedsiębiorstwo przeciętnie czeka od momentu sprzedaży na uregulowanie należności z tego tytułu. Należności krótkookresowe są jednym z bardziej płynnych aktywów. Przedsiębiorstwo posługuje się kredytem towarowym w celu zwiększenia swojej sprzedaży, pozyskania nowych rynków zbytu. Wskaźnik ten informować może o niewłaściwych tendencjach występujących w tym okresie. Przykładowo może to wystąpić w sytuacji, gdy okres ściągania należności w kolejnych okresach znacznie się wydłuża. Dodatkowe zaniepokojenie może budzić fakt, gdy okres oczekiwania na spłatę jest dłuższy, niż termin kredytu towarowego. Świadczy to o niewywiązywaniu się odbiorców ze swych zobowiązań finansowych. Stanowi to podstawę do podjęcia przez przedsiębiorstwo szeregu decyzji w tym obszarze. Brak właściwej relacji prowadzić może do utraty przez przedsiębiorstwo płynności finansowej.

Wskaźnik efektywności wykorzystania majątku trwałego (Fixed Assets Turnover Ratio lub Fixed Assets Utilizattion Ratio)
Wskaźnik ten określa sposób wykorzystania majątku trwałego przez przedsiębiorstwo. Obliczany jest według formuły:

WRŚT = 


Poziom tego wskaźnika jest uzależniony od kapitałochłonności procesu wytwarzania. Środki trwałe w tej formule są ujęte według wartości netto.Wskaźnik pokazuje nam, ile razy sprzedaż jest większa od środków trwałych zaangażowanych w działalność przedsiębiorstwa. Im wyższa jest wartość wskaźnik tym wyższa jest efektywność wykorzystania majątku trwałego.
Wykorzystanie tego wskaźnika jest szczególnie istotne dla przedsiębiorstw, w których środki trwałe stanowią ważny element majątku, natomiast mniejsze znaczenie ma w przedsiębiorstwach, w których sprzedaż w mniejszym stopniu zależy od wielkości środków trwałych zaangażowanych w ich działalność.

Wskaźnik efektywności wykorzystania majątku ogółem ( Total AssetsTurnover Ratio lub Total Assets Utilization Ratio)

Wskaźnik ten obrazuje, jaka wartość sprzedaży przypada na jednostkę zaangażowanego majątku. Stanowi miarę efektywności wykorzystania aktywów przedsiębiorstwa. Obliczany jest według wzoru:

WRMO =


Wskaźnik efektywności wykorzystania majątku ogółem jest wskaźnikiem o największej pojemności. Mierzy on efektywność aktyw generujących sprzedaż. Wielkość tego wskaźnika w dużym stopniu zależy od specyfiki branży. W przemysłach o wysokiej kapitałochłonności jest niski, zaś w przemysłach o dużym udziale pracy ludzkiej i niskiej kapitałochłonności jest wysoki. Wskaźnik ten nie może być zbyt niski, aby nie prowadził do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaży oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych. Jeśli jest znacznie niższy niż średni w branży, to należy szukać przyczyny tych różnic[4]. Istnieje możliwość, że w przedsiębiorstwie powstały nadmierne zapasy materiałów bądź wadliwa organizacja produkcji zwiększa zapasy produkcji niezakończonej itp.


[1] J. Gajdka, E. Walińska, Zarządzanie finansowe, F. R. R. w P., Warszawa 1998, s. 207.
[2] Z. Leszczyński, A. Skowronek –Mielczarek , Analiza ekonomiczno – finansowa firmy, Difin, Warszawa 2000, s.95.
[3] J. Ostaszewski, Analiza finansowa i wycena firmy według standardów EWG, CIM, Warszawa 1992, s. 53.
[4] M. Sierpińska, T. Jachna, Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych, PWN, Warszawa 2000, s. 98.