Skonsolidowany rachunek zysków i strat

Fuzja czterech banków wchodzących w skład grupy Pekao S.A. zakończyła się 1 stycznia 1998r. Wyniki finansowe banku za wcześniejsze lata zostały podane przez bank w taki sposób, aby można je było porównać
z osiągniętymi po połączeniu. Według nich wynik na działalności bankowej, na który składają się wyniki z tytułu odsetek, prowizji, operacji finansowych oraz przychody z papierów wartościowych i wynik z pozycji wymiany – każdego roku wzrastał. Wszystkie wartości składające się na ten wynik w latach 1997 – 1999 stale rosły, lecz w bardzo niewielkim stopniu (por. zał. 15). Wynik na działalności bankowej w 1998r. wzrósł o 14%
w stosunku do 1997r. (por. wykres 4). Natomiast koszty działania banku rosły i to w znacznym stopniu. W 1999r. były one wyższe o około 48% w stosunku do 1997r (por. wykres 5).

Każdego roku rezerwy tworzone przez Bank Pekao S.A. przewyższały rezerwy rozwiane (różnica wartości rezerw i aktualizacji – por. zał. 15). W 1999r. różnica ta była znacznie wyższa niż w latach poprzednich. Powodem stworzenia tak wysokich rezerw było ogólne pogorszenie jakości kredytów w związku ze słabszą  koniunkturą gospodarczą oraz pogorszenie sytuacji finansowej trzech znaczących kredytobiorców.

Źródło: Opracowanie własne.

Źródło: Opracowanie własne.

Wynik finansowy brutto każdego roku malał . W 1999r. był to spadek  o 53,4% w porównaniu do 1998r. Podatki i inne obciążenia utrzymywały się na podobnym poziomie. Wynik finansowy netto w 1997r.
i 1998r. spadł o prawie połowę w ujęciu nominalnym, natomiast w ujęciu realnym, czyli po uwzględnieniu inflacji spadł o ponad połowę. W 1999 roku sytuacja ta stała się jeszcze gorsza, gdyż wynik ten spadł o 60,2% w stosunku do 1998r. (patrz wykres 6).

Źródło: Opracowanie własne.

ZAŁĄCZNIK 15.    Skonsolidowany rachunek zysków i strat

Banku Pekao S.A.

(na 31 grudnia, w mln PLN)

	1997	1998	1999
Przychody z tytułu odsetek	5.395,5	5.909,1	5.345,1
Koszty odsetek	3.553,6	3.975,6	3.319,6
Wynik z tytułu odsetek	1.841,9	1.933,5	2.025,5
Przychodu z tytułu prowizji	642,7	763,6
Koszty z tytułu prowizji	68,9	96,3
Wynik z tytułu prowizji	573,8	667,3	670,9
Przychody z akcji, udziałów i innych papierów wartościowych	71,8	33,0
Wynik na operacjach finansowych	38,5	43,2
Wynik z pozycji wymiany	185,4	268,5
Wynik na działalności bankowej	2.711,4	2.945,4	3.092,0
Pozostałe przychody operacyjne	108,1	101,0
Pozostałe koszty operacyjne	94,3	81,8
Koszty działania banku	1.286,0	1.761,9	1.907,5
Amortyzacja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych	150,7	187,5
Odpisy na rezerwy i aktualizacja wartości	630,1	805,2
Rozwiązanie rezerw i zmniejszenie dotyczące aktualizacji	340,7	519,1
Różnica wartości rezerw i aktualizacji	-289,4	-286,1	-713,2
Wynik z działalności operacyjnej	999,2	729,1
Wynik na operacjach nadzwyczajnych	0,3	0,7
- zyski nadzwyczajne	1,2	1,7
- straty nadzwyczajne	0,9	1,0
Odpis rezerwy kapitałowej z konsolidacji	235,5	235,5
Zysk (strata) brutto	1.234,9	965,2	304,3
Podatek dochodowy	416,4	442,1
Udział w zyskach (stratach) jednostek objętych konsolidacją metodą praw własności	6,4	2,9
Zysk (strata) netto	824,9	520,3	136,9

ZAŁĄCZNIK 16.    Skonsolidowany bilans Banku Pekao S.A. (w mln PLN)

	1997	1998	1999
AKTYWA
Kasa, operacje z Bankiem Centralnym	2.940,9	5.479,3
Dłużne papiery wartościowe uprawnione do redyskontowania w BC	11,0	10,5
Należności od sektora finansowego	5.000,3	4.307,9	4.885,3
Należności od sektora niefinansowego i sektora budżetowego	19.051,2	21.532,7	26.674,5
Należności od jednostek zależnych i stowarzyszonych nie objętych konsolidacją	510,7	525,9
Należności od jednostek zależnych i stowarzyszonych objętych konsolidacją metodą praw własności	499,1	823,4
Należności z tytułu zakupionych papierów wartościowych z otrzymanym przyrzeczeniem zakupu	1.339,4	44,8
Dłużne papiery wartościowe	15.420,8	16.233,7
Akcje, udziały w jednostkach zależnych i stowarzyszonych nie objętych konsolidacją	240,4	203,0
Akcje i udziały w jednostkach zależnych i stowarzyszonych objętych konsolidacją metodą praw własności	12401	177,9
Akcje i udziały w pozostałych jednostkach	207,7	351,7
Pozostałe papiery wartościowe i inne prawa majątkowe	122,7	14,3
Wartości niematerialne i prawne	116,7	127,3
Rzeczowy majątek trwały	1.329,0	1.582,6	1.694,4
Inne aktywa	321,8	784,2
Rozliczenia międzyokresowe	2.564,0	2.403,3
PASYWA
Zobowiązania wobec Banku Centralnego	5.859,7	4.926,7
Zobowiązania wobec sektora finansowego	2.533,3	1.678,6	2.020,2
Zobowiązania wobec sektora niefinansowego i sektora budżetowego	32.940,7	38.922,0	44.580,8
Zobowiązania wobec jednostek zależnych i stowarzyszonych nie objętych konsolidacją	79,8	30,1
Zobowiązania wobec jednostek zależnych i stowarzyszonych objętych konsolidacją metodą praw własności	12,6	82,0
Zobowiązania z tytułu sprzedanych papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu	20,0	0,0
Zobowiązania z tytułu emisji własnych papierów wartościowych	37,1	17,1
Fundusze specjalne i inne pasywa	1.099,6	1.154,0
Koszty i przychody rozliczane w czasie oraz zastrzeżone	3.890,4	3.870,6
Rezerwy	168,2	208,1
Rezerwa kapitałowa z konsolidacji	881,5	646,1
Kapitał akcyjny	137,7	145,3
Kapitał zapasowy	45,0	415,3
Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny	92,0	92,2
Pozostałe kapitały rezerwowe	1.177,7	1.895,6
Różnice kursowe z przeliczenia oddziałów zagranicznych	0,5	1,0
Zysk netto	824,9	520,3	136,9
SUMA BILANSOWA	49.799,8	54.602,4	59.733,8

TAB. 15.        Ranking banków polskich o najwyższych sumach bilansowych i funduszach własnych (1997 – 1999)

  POZYCJA               BANK                                   SUMA BILANSOWA               FUNDUSZE WŁASNE

                                                                                              (w mln PLN)                               (w mln PLN)

97	98	99		1997	1998	1999	1997	1998	1999
1	2	2	Bank Pekao S.A.	49.799,8	54.602,4	59.733,8	3.158,4	3.712,1	3.753,4
2	1	1	PKO BP	46.708,1	56.457,4	60.892,3	2.474,2	2.937,9	1.637,2
3	3	3	Bank Handlowy S.A.	17.020,1	17.744,4	19.171,6	2.040,8	2.557,8	3.245,3
5	5	4	PBK S.A.	10.853,2	13.682,9	17.671,3	968,8	1.145,5	1.726,5
4	4	5	BGŻ	12.926,3	15.739,4	17.552,5	820,6	1.078,2	475,5
6	6	6	BPH S.A.	9.710,8	13.197,0	15.261,0	937,6	1.436,4	2.202,7
7	7	7	Bank Śląski S.A.	9.567,6	12.530,4	14.787,2	1.097,1	1.223,0	1.376,9
8	8	8	Kredyt Bank S.A.	8.693,7	11.253,8	14.773,0	389,2	763,7	1.342,8
10	9	9	BRE Bank S.A.	6.142,3	11.044,8	14.553,8	815,6	1.230,4	2.065,4
9	10	10	BIG BG S.A.	8.329,2	10.737,7	12.944,4	1.259,1	1.352,7	1.471,6

Pojęcie wyniku finansowego

Wynik finansowy podobnie jak większość funkcjonujących w naukach ekonomicznych terminów, jest różnie definiowany i rozumiany przez ekonomistów  i instytucje zajmujące się finansami, rachunkowością i analizą ekonomiczno-finansową przedsiębiorstw. Różnice terminologiczne znajdują swój wyraz bądź  w definicjach podawanych przez poszczególnych autorów, bądź przy interpretacji treści i formy wyniku finansowego. Różnorodność określeń wyniku finansowego wynika z odmiennego traktowania przez podmioty niektórych jego aspektów. Dodatkowo treść tego terminu ulega modyfikacji wraz z ewolucją systemu finansowego. Samo pojęcie wyniku finansowego spotykamy w literaturze ekonomicznej w roli synonimu dotyczącego:

Þ   sytuacji finansowej przedsiębiorstwa,

Þ   akumulacji finansowej,

Þ   zysku lub straty,

Þ   wielkości traktowanych jako różne rodzaje wyniku finansowego.

A oto kilka przykładów różnorodności interpretacji treści i formy wyniku finansowego, a w szczególności:

·       terminu zaczerpniętego z pracy Elżbiety Burzymowej, wg.której wynik finansowy stanowi różnice między sumą dochodów ze sprzedaży, a sumą kosztów własnych tej sprzedaży,  skorygowanej o pozycje regulujące rentowność  oraz straty i zyski nadzwyczajne,

·       definicji zaczerpniętej z książki "Finanse"  wg której wynik finansowy każdej jednostki gospodarczej określa różnicę pomiędzy przychodami pieniężnymi
z całokształtu działalności a kosztami poniesionymi na tę działalność. W terminologii finansowej różnica ta jest nazywana akumulacją pieniężną.

·       pojęcia zapożyczonego  z publikacji Marii Sierpińskiej i Tomasza Jachny,  zgodnie z którą wynik finansowy stanowi różnicę między przychodem ze sprzedaży, a kosztami własnymi produkcji i sprzedaży,  pomniejszoną o podatek dochodowy i skorygowana odpowiednio o saldo strat i zysków nadzwyczajnych,

·       określenia zaczerpniętego z książki „Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie" , wg której wynik finansowy w wielkościach bezwzględnych jako zysk lub strata z jego całej działalności jest sumą algebraiczną wyników zwyczajnych i wyników nadzwyczajnych z działań

celowo podejmowanych przez przedsiębiorstwo ;

w wielkościach względnych wynik finansowy stanowi relację jego kwoty bezwzględnej do obrotu, tj. przychodów ze sprzedaży lub kosztów  ich uzyskania, lub zaangażowania zasobów majątkowych, kapitałowych czy osobowych,

·       terminu zaczerpniętego z książki "Księgi rachunkowe w małych firmach", zgodnie z którą wynik finansowy stanowi wyrażony w pieniądzu rezultat działalności gospodarczej w pewnym okresie czasu (miesiącu, roku obrachunkowym),

·       określenia zapożyczonego z pracy Marianny Borkowskiej i Mariana Pałki, wg  której wynik finansowy stanowi różnicę pomiędzy :

Þ   osiągniętymi przychodami z działalności ,

Þ   należnymi dotacjami ,

Þ   zyskami nadzwyczajnymi,

a

Þ   poniesionymi kosztami uzyskania przychodów,

Þ   podatkami i innymi  obciążeniami zmniejszającymi przychody,

Þ   stratami nadzwyczajnymi,

Þ   podatkami i innymi obowiązkowymi zmniejszeniami zysku,

·       pojęcia zaczerpniętego z pracy pod redakcją Ryszarda Borowieckiego, zgodnie z którą wynik finansowy stanowi różnicę między przychodami z działalności gospodarczej ( sprzedaż wyrobów, robót, towarów i materiałów), dzierżawy i najmu składników majątku, sprzedaży rzeczy i praw majątkowych oraz  innych źródeł ( dotacje , subwencje itp.),  a kosztami ich uzyskania skorygowaną o saldo strat i zysków nadzwyczajnych i pomniejszoną o podatek obrotowy,

·       określenia zaczerpniętego z ustawy o rachunkowości w jednostkach innych niż banki i ubezpieczyciele na wykazywany w księgach rachunkowych wynik finansowy netto (zysk/strata)składają się :

Þ   wynik działalności operacyjnej (w tym na operacjach finansowych),

Þ   wynik na operacjach nadzwyczajnych,

Þ   obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych lub osób fizycznych i płatności z nim zrównanych na podstawie odrębnych przepisów,

·       terminu zapożyczonego z książki " Zasady rachunkowości ", według której wynik finansowy to finansowy rezultat działalności gospodarczej przedsiębiorstwa, odzwierciedlający osiągnięte przyrosty wartości,

·       pojęcia zaczerpniętego z pracy Wiesława Sasina, zgodnie  z którą wynik finansowy to syntetyczny miernik ekonomicznej efektywności firmy, uwzględniający wszystkie przychody ze sprzedaży, koszty ich uzyskania, wyniki operacji finansowych, rachunek operacji nadzwyczajnych i opodatkowanie, a zamykający się zyskiem lub stratą,

·       terminu zapożyczonego z publikacji Bolesława Siwonia, według której wynik finansowy jest rozumiany jako wyraz końcowego i sumarycznego efektu działań: zwiększających obroty ze sprzedaży, zmniejszających koszt własny jego osiągnięcia oraz podyktowanych przez budżetową gospodarkę państwa.